Ιράν – Αμερική: Κοντά σε συμφωνία ή σε νέο πόλεμο;

 

Excalibur 

Ο χρόνος τελειώνει – Οι δύο πλευρές σε αγώνα δρόμου πριν την εκπνοή της εκεχειρίας

---

Ας τα πάρουμε από την αρχή, γιατί όποιος παρακολουθεί τι γίνεται τις τελευταίες ώρες ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν πρέπει να έχει γερά νεύρα.

Πριν λίγες μέρες, στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν, έγινε ένας μαραθώνιος διαπραγματεύσεων 21 ωρών. Αμερικανοί και Ιρανοί κάθισαν στο ίδιο τραπέζι – όχι απευθείας, αλλά με μεσολαβητές από Πακιστάν, Αίγυπτο και Τουρκία – και προσπάθησαν να βρουν κοινό έδαφος . Οι ελπίδες ανέβηκαν, μετά έπεσαν, και τώρα είμαστε σε εκείνο το επικίνδυνο σημείο όπου όλα μπορούν να συμβούν.

Γιατί; Γιατί η εκεχειρία που έχει συμφωνηθεί λήγει στις 21 Απριλίου . Και αν δεν υπάρξει νέα συμφωνία μέχρι τότε, τα όπλα θα ξαναμιλήσουν.

---

Το βασικό αγκάθι: Πόσο πάγο στην πυρηνική δραστηριότητα;

Ας μην κρυβόμαστε. Το μεγάλο θέμα είναι μόνο ένα: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Η Αμερική ζητάει 20 χρόνια αναστολής κάθε πυρηνικής δραστηριότητας . Το Ιράν από την πλευρά του λέει "μπορούμε για 5 χρόνια" . Είναι μια απόσταση 15 ετών που μοιάζει γεφυρώσιμη, αλλά κρύβει πολλά παρακάτω.

Γιατί 20 χρόνια ζητάνε οι Αμερικανοί; Επειδή φοβούνται ότι σε μικρότερο διάστημα το Ιράν απλά θα περιμένει, θα ξαναρχίσει τη διαδικασία και θα φτάσει σε σημείο έκρηξης πριν προλάβει να αντιδράσει κανείς. Το Ιράν από την άλλη λέει: "το δικαίωμα μας για ειρηνική πυρηνική ενέργεια είναι δεδομένο" .

Αλλά υπάρχει και μια σημαντική λεπτομέρεια. Η Αμερική δεν ζητάει μόνιμη απαγόρευση. Ζητάει 20 χρόνια αναστολής . Αυτό είναι σημαντικό γιατί δίνει στο Ιράν μια διέξοδο: μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν εγκατέλειψε μόνιμα το δικαίωμα του. Αλλά και πάλι, τα 20 χρόνια είναι πολλά – σχεδόν μια γενιά.

---

Δεν είναι μόνο το πυρηνικό – Εδώ μπλέκονται πολλά

Ας μην γελιόμαστε. Το πυρηνικό είναι η κορυφή του παγόβουνου. Από κάτω υπάρχει μια ολόκληρη λίστα με απαιτήσεις που κάνουν τις διαπραγματεύσεις ακόμα πιο δύσκολες:

1. Τα Στενά του Ορμούζ

Εδώ γίνεται της τρέλας. Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι ένα απλό στενό. Από εκεί περνάει το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου . Το Ιράν το έκλεισε, η Αμερική απάντησε με ναυτικό αποκλεισμό . Τώρα η κατάσταση είναι τεταμένη. Ο Τραμπ είπε ξεκάθαρα: "Αν πλησιάσει ιρανικό πλοίο στον αποκλεισμό, θα το εξαφανίσουμε" .

2. Οι πληρωμές και τα δεσμευμένα χρήματα

Το Ιράν έχει πάνω από 100 δισεκατομμύρια δολάρια δεσμευμένα σε τράπεζες του εξωτερικού . Ζητάει να τα πάρει πίσω. Η Αμερική λέει "μόνο αν κάνετε πρώτα βήματα" .

3. Οι περιφερειακές οργανώσεις – Χαμάς, Χεζμπολάχ, Χούθι

Η Αμερική θέλει το Ιράν να κόψει την υποστήριξη σε αυτές τις οργανώσεις . Το Ιράν απαντάει: "θέλουμε εγγυήσεις ασφαλείας και τέλος στις επιθέσεις εναντίον των συμμάχων μας" . Η Χεζμπολάχ μάλιστα έχει ήδη δηλώσει πως δεν θα δεσμευτεί από οποιαδήποτε συμφωνία . Φαντάσου τη θέση του Ιράν – να προσπαθεί να πείσει τους συμμάχους του να ηρεμήσουν.

4. Οι πύραυλοι

Το Ιράν έχει αναπτύξει ένα ολόκληρο πυραυλικό πρόγραμμα. Η Αμερική ζητάει περιορισμούς. Το Ιράν μέχρι στιγμής δεν το συζητάει καν .

---

Η στιγμή που όλα κόντεψαν να τιναχτούν στον αέρα

Εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που δεν είδα σε πολλά μέσα, αλλά έχει μεγάλη σημασία. Σύμφωνα με πηγές της Axios, οι Ιρανοί διαπραγματευτές πίστευαν ότι είχαν έρθει κοντά σε συμφωνία .

Και τότε, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έκανε κάτι που τους αιφνιδίασε. Έδωσε συνέντευξη Τύπου, όχι για να ανακοινώσει πρόοδο, αλλά για να κατηγορήσει το Ιράν και να ανακοινώσει ότι η αμερικανική αντιπροσωπεία φεύγει από το Ισλαμαμπάντ .

Οι Ιρανοί έξαλλοι. Αισθάνθηκαν ότι τους παράτησαν στο τραπέζι. Και αυτή η στιγμή δείχνει πόσο λεπτή είναι η ισορροπία.

---

Ο χρόνος τελειώνει – Τι θα γίνει τώρα;

Έχουμε 21 Απριλίου ως προθεσμία. Απομένουν μόλις λίγες ημέρες. Οι μεσολαβητές (Πακιστάν, Αίγυπτος, Τουρκία) τρέχουν να οργανώσουν έναν νέο γύρο συνομιλιών .

Ο Τραμπ είπε ότι το Ιράν "θέλει πολύ να κάνει συμφωνία" . Ο Βανς είπε ότι "η μπάλα είναι τώρα στο γήπεδο του Ιράν" .

Αλλά αν διαβάσεις ανάμεσα στις γραμμές, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: ή θα υπογράψουν τώρα, ή θα είναι αργά.

Οι Αμερικανοί έχουν ήδη αρχίσει να λένε ότι αυτή είναι η "καλύτερη και τελική προσφορά" τους . Δεν υπάρχουν περιθώρια για άλλες συζητήσεις, άλλες παρατάσεις, άλλες αναβολές.

---

Η γνώμη μου

Δεν είμαι ειδικός στις διεθνείς σχέσεις. Αλλά αυτό που βλέπω είναι μια τυπική κατάσταση "δίλημμα κρατουμένου". Κανείς δεν εμπιστεύεται κανέναν.

Το Ιράν φοβάται ότι αν σταματήσει το πυρηνικό πρόγραμμα, η Αμερική δεν θα κρατήσει τις υποσχέσεις της – όπως το 2018 που ο Τραμπ έφυγε από τη συμφωνία .

Η Αμερική φοβάται ότι αν δεν πιέσει τώρα, το Ιράν θα φτάσει σε σημείο να φτιάξει βόμβα σε λίγες εβδομάδες.

Και στο ενδιάμεσο, οι πολίτες και των δύο χωρών πληρώνουν το τίμημα. Στο Ιράν, ο πληθωρισμός καλπάζει και το νόμισμα καταρρέει . Στην Αμερική, οι φόβοι για άλλον έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή μεγαλώνουν.

Θα γίνει συμφωνία; Δεν ξέρω. Αλλά αν δεν γίνει μέσα στις επόμενες ημέρες, προετοιμαζόμαστε για ένα πολύ θερμό καλοκαίρι.

---

Εσύ τι πιστεύεις; Μπορεί το Ιράν και η Αμερική να τα βρουν ή οδεύουμε σε σύγκρουση; Γράψε το σχόλιό σου παρακάτω